# Nachtdienst en ploegendienst: de regels in Nederland

[Terug naar de blog](/nl/blog/)

![Nachtdienst en ploegendienst: de regels in Nederland](/blog/nl-nachtdienst-ploegendienst-regels-nederland/cover.jpg)

Een productielijn die doorloopt, een distributiecentrum dat ’s nachts laadt, een zorginstelling die 24 uur per dag open is. Wie met ploegendiensten werkt, krijgt te maken met de strengste regels van de Arbeidstijdenwet: die voor nachtdiensten. Ze bestaan omdat nachtwerk aantoonbaar zwaar is voor de gezondheid, en de Nederlandse Arbeidsinspectie controleert er actief op.

Dit artikel legt de regels voor nachtdiensten en ploegendiensten uit zoals ze gelden op 5 oktober 2026, en laat met een rekenvoorbeeld zien hoe je een rooster toetst.

## Wat is een nachtdienst?

De Arbeidstijdenwet (Atw) definieert een nachtdienst als een dienst waarin meer dan een uur arbeid wordt verricht tussen 00.00 en 06.00 uur (artikel 1:7 Atw). Een avonddienst tot 01.00 uur is dus geen nachtdienst. Een dienst van 22.00 tot 01.30 uur is dat wel, omdat er anderhalf uur na middernacht wordt gewerkt.

Een apart begrip ploegendienst kent de Atw niet. De wet werkt met diensten: een dienst is een aaneengesloten periode van arbeid tussen twee rusttijden van ten minste 8 uur. Een ploegenrooster is voor de wet dus een reeks diensten, waarvan sommige nachtdiensten zijn. Voor de dagdiensten gelden de gewone regels over werktijden en rust, die we behandelen in het artikel over [rusttijden en pauzes](/nl/blog/arbeidstijdenwet-rusttijden-pauzes-nederland/).

## De grenzen voor nachtdiensten

Artikel 5:8 Atw stelt voor werknemers van 18 jaar en ouder deze grenzen:

| Norm | Grens | Artikel |
| --- | --- | --- |
| Duur van een nachtdienst | 10 uur | 5:8 lid 1 |
| Uitzondering op de 10 uur | 12 uur, maximaal 5 keer per 14 dagen en 22 keer per 52 weken, met daarna 12 uur rust | 5:8 lid 3 |
| Rust na een nachtdienst die na 02.00 uur eindigt | 14 uur, eenmaal per 7 dagen in te korten tot 8 uur | 5:8 lid 4 |
| Rust na 3 of meer nachtdiensten op rij | 46 uur | 5:8 lid 5 |
| Diensten op rij als er een nachtdienst bij zit | 7, bij cao tot 8 | 5:8 lid 6 en 7 |
| Nachtdiensten die na 02.00 uur eindigen | 36 per 16 weken | 5:8 lid 8 |
| Gemiddelde werktijd bij 16 of meer nachtdiensten in 16 weken | 40 uur per week over 16 weken | 5:8 lid 2 |

Van de grens van 36 nachtdiensten per 16 weken kan een cao afwijken. Ook dan geldt een absolute bovengrens: ten hoogste 140 nachtdiensten die na 02.00 uur eindigen per 52 weken, of ten hoogste 38 uur arbeid tussen 00.00 en 06.00 uur per 2 weken (artikel 5:8 lid 9 Atw).

### Wie mag geen nachtdiensten draaien?

Jongeren van 16 en 17 jaar hebben recht op 12 uur rust per 24 uur, waarin de uren tussen 23.00 en 06.00 uur vallen (artikel 5:3 lid 1 Atw). Daarmee zijn nachtdiensten voor hen in feite uitgesloten. Een zwangere werknemer kan niet worden verplicht tot nachtdiensten, tenzij je aannemelijk maakt dat dit redelijkerwijs niet van je kan worden gevergd (artikel 4:5 lid 5 Atw). Die bescherming loopt door tot zes maanden na de bevalling (artikel 4:7 Atw).

## Gezondheid: onderzoek en ander werk

Wie voor het eerst nachtdiensten gaat draaien, moet de gelegenheid krijgen om vóór de eerste nachtdienst een arbeidsgezondheidskundig onderzoek te ondergaan (artikel 2.43 Arbobesluit). Daarnaast geef je alle werknemers periodiek de gelegenheid om een onderzoek te ondergaan naar de gezondheidsrisico’s van hun werk (artikel 18 Arbowet). Voor nachtwerkers is dat periodieke onderzoek extra belangrijk.

Blijkt uit zo’n onderzoek dat de gezondheidsproblemen van een werknemer voortkomen uit nachtdiensten, dan richt je zijn werk binnen een redelijke termijn zo in dat hij geen nachtdiensten meer draait (artikel 4:9 Atw). Daar ontkom je alleen aan als je aannemelijk maakt dat dit redelijkerwijs niet van je kan worden gevergd.

Het onderzoek loopt via de bedrijfsarts of arbodienst. De diagnose krijg je niet te zien; je hoort alleen wat de werknemer wel en niet kan.

## Nachttoeslag

De wet schrijft geen nachttoeslag voor. Een toeslag voor werk op onregelmatige uren of ’s nachts volgt uit de cao of de arbeidsovereenkomst, en verschilt sterk per sector. Wel geldt het minimumloon voor elk gewerkt uur: sinds 1 juli 2026 € 14,99 bruto per uur voor werknemers van 21 jaar en ouder (artikel 8 Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag).

Let ook op de uitzondering voor goedverdieners. Werknemers die ten minste drie keer het minimumloon verdienen, vallen normaal buiten de regels over arbeids- en rusttijden, maar die uitzondering geldt niet voor wie gewoonlijk nachtdiensten draait (artikel 2.1:1 lid 2 Arbeidstijdenbesluit).

#### Probeer TeamYo gratis

Verlofregistratie gratis tot 5 medewerkers.

[Gratis proberen](/nl/contact/?lead_source=blog_product&requested_locale=en)

## Rekenvoorbeeld: een ploegenrooster toetsen

Een distributiecentrum zonder cao laat ploeg A elke week drie nachtdiensten draaien, van maandag tot en met woensdag, telkens van 22.00 tot 07.00 uur met 30 minuten pauze. Elke dienst telt 8,5 uur gewerkte tijd.

De duur per dienst is in orde: 8,5 uur, onder de 10. Elke nacht eindigt na 02.00 uur, dus daarna volgt 14 uur rust. Tussen dinsdag 07.00 uur en dinsdag 22.00 uur zit 15 uur. Dat klopt.

Na de derde nacht, die op donderdag om 07.00 uur eindigt, moet de werknemer 46 uur rust hebben. De volgende dienst mag dus op zijn vroegst op zaterdag om 05.00 uur beginnen. Plan je hem op vrijdagavond in, dan overtreed je artikel 5:8 lid 5.

Het probleem zit in het aantal. Drie nachten per week is over 16 weken 3 × 16 = 48 nachtdiensten die na 02.00 uur eindigen. Zonder cao is het maximum 36. Dit rooster kan dus niet het hele jaar zo draaien.

Een oplossing is wisselen tussen twee ploegen: de ene week drie nachten, de andere week één. Dat geeft gemiddeld twee nachten per week, 32 per 16 weken, onder de 36. Bij 16 of meer nachtdiensten in 16 weken mag het gemiddelde bovendien niet boven 40 uur per week komen (artikel 5:8 lid 2 Atw). Met 2 × 8,5 = 17 nachturen per week plus de dagdiensten moet je dat per medewerker narekenen.

Valt het bedrijf wel onder een cao die afwijkt van de 36 nachten, dan geldt de grens van lid 9. Drie nachten per week is 156 per 52 weken, meer dan 140. Maar de tweede maatstaf, 38 uur tussen 00.00 en 06.00 uur per 2 weken, wordt gehaald: 6 nachten × 6 uur = 36 uur. Het rooster blijft dan binnen de wet.

## Het rooster maken en bijhouden

Begin bij de nachtdiensten en plan de dagdiensten eromheen. Zet bij elke reeks nachten meteen de 46 uur rust in het rooster en tel per medewerker het aantal nachtdiensten per 16 weken. Maak het rooster ten minste 28 dagen van tevoren bekend, tenzij je cao of een afspraak met de werknemer iets anders regelt (artikel 4:2 Atw).

Controle achteraf vraagt om een goede registratie. De Arbeidsinspectie wil per werknemer de werkelijke begin- en eindtijden zien, ook bij nachtwerk; meer daarover lees je in ons artikel over [urenregistratie](/nl/blog/urenregistratie-verplicht-nederland/). Een tool als TeamYo helpt om de kloktijden en het verlof op één plek te houden en de gegevens per maand te exporteren, met de nachturen apart geteld. De specifieke nachtnormen van artikel 5:8 Atw controleert TeamYo niet: het toetsen van het rooster daaraan en aan je cao doe je zelf.

## Veelgestelde vragen

**Wanneer is een dienst een nachtdienst?**

Als er meer dan een uur arbeid wordt verricht tussen 00.00 en 06.00 uur (artikel 1:7 Arbeidstijdenwet). Een dienst die om 01.00 uur eindigt, is dus geen nachtdienst.

**Hoe lang mag een nachtdienst duren?**

In de regel ten hoogste 10 uur. Maximaal 5 keer per 14 dagen en 22 keer per 52 weken mag een nachtdienst 12 uur duren, als er daarna ten minste 12 uur rust volgt (artikel 5:8 Arbeidstijdenwet).

**Hoeveel rust heb je na een nachtdienst?**

Na een nachtdienst die na 02.00 uur eindigt ten minste 14 uur, eenmaal per 7 dagen in te korten tot 8 uur. Na een reeks van 3 of meer nachtdiensten ten minste 46 uur aaneengesloten rust.

**Hoeveel nachtdiensten mag je maximaal draaien?**

Zonder cao ten hoogste 36 nachtdiensten die na 02.00 uur eindigen per 16 weken. Met een afwijkende cao ten hoogste 140 per 52 weken, of ten hoogste 38 uur werk tussen 00.00 en 06.00 uur per 2 weken.

**Heb ik recht op een nachttoeslag?**

Niet op grond van de wet. Een toeslag volgt uit de cao of de arbeidsovereenkomst. Wel moet elk uur ten minste tegen het minimumloon worden betaald.

**Is een medische keuring verplicht voor nachtwerk?**

De werkgever moet iedere werknemer die voor het eerst nachtdiensten gaat draaien de gelegenheid geven om vooraf een arbeidsgezondheidskundig onderzoek te ondergaan (artikel 2.43 Arbobesluit). De werknemer is niet verplicht het te doen. Blijken er gezondheidsproblemen door nachtwerk, dan moet de werkgever zo mogelijk ander werk overdag regelen.

## Bronnen

-   [Arbeidstijdenwet, artikelen 1:7, 4:2, 4:5, 4:7, 4:9, 5:3 en 5:8 (wetten.overheid.nl)](https://wetten.overheid.nl/BWBR0007671/)
-   [Arbeidsomstandighedenbesluit, artikel 2.43 (wetten.overheid.nl)](https://wetten.overheid.nl/BWBR0008498/)
-   [Arbeidsomstandighedenwet, artikel 18 (wetten.overheid.nl)](https://wetten.overheid.nl/BWBR0010346/)
-   [Arbeidstijdenbesluit, artikel 2.1:1 (wetten.overheid.nl)](https://wetten.overheid.nl/BWBR0007687/)
-   [Wat zegt de wet over nachtdiensten? (Arboportaal)](https://www.arboportaal.nl/onderwerpen/arbowet--en--regelgeving/werk--en-rusttijden-arbeidstijdenwet/nachtdienst/wat-zegt-de-wet-over-nachtdiensten)
-   [Arbeidstijdenwet en werktijden (Ondernemersplein)](https://ondernemersplein.overheid.nl/personeel/arbeidsvoorwaarden/werktijden/)
-   [Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag, artikel 8 (wetten.overheid.nl)](https://wetten.overheid.nl/BWBR0002638/)

### Over de auteur

![Andre Nabais](/authors/andre-nabais.jpg)

#### Andre Nabais

Medeoprichter van TeamYo. Wil hr-processen voor het mkb eenvoudig maken.

### Verlof regelen zonder Excel?

Verlofregistratie gratis tot 5 medewerkers.

[Gratis proberen](/nl/contact/?lead_source=blog_newsletter&requested_locale=en)

## Gerelateerde artikelen

[![Arbeidstijdenwet: rusttijden, pauzes en maximale werktijd](/blog/nl-arbeidstijdenwet-rusttijden-pauzes-nederland/cover.jpg)](/nl/blog/arbeidstijdenwet-rusttijden-pauzes-nederland/)

5 oktober 2026

## [Arbeidstijdenwet: rusttijden, pauzes en maximale werktijd](/nl/blog/arbeidstijdenwet-rusttijden-pauzes-nederland/)

De Arbeidstijdenwet uitgelegd: maximale werktijd per dienst en per week, gemiddelden, pauzes, dagelijkse en wekelijkse rust en werken op zondag.

[Arbeidstijdenwet](/nl/blog/tag/arbeidstijdenwet/)[Rusttijden](/nl/blog/tag/rusttijden/)

[Lees verder](/nl/blog/arbeidstijdenwet-rusttijden-pauzes-nederland/)

[![Overwerk in Nederland: regels, grenzen en vergoeding](/blog/nl-overwerk-regels-nederland/cover.jpg)](/nl/blog/overwerk-regels-nederland/)

5 oktober 2026

## [Overwerk in Nederland: regels, grenzen en vergoeding](/nl/blog/overwerk-regels-nederland/)

Overwerk in Nederland: wanneer het mag, de grenzen van de Arbeidstijdenwet, uitbetalen of tijd voor tijd, wat de cao regelt en hoe je overuren registreert.

[Overwerk](/nl/blog/tag/overwerk/)[Arbeidstijdenwet](/nl/blog/tag/arbeidstijdenwet/)

[Lees verder](/nl/blog/overwerk-regels-nederland/)

[![Urenregistratie verplicht in Nederland? Wat de wet eist](/blog/nl-urenregistratie-verplicht-nederland/cover.jpg)](/nl/blog/urenregistratie-verplicht-nederland/)

5 oktober 2026

## [Urenregistratie verplicht in Nederland? Wat de wet eist](/nl/blog/urenregistratie-verplicht-nederland/)

Is urenregistratie verplicht in Nederland? Wat artikel 4:3 Arbeidstijdenwet eist, wat je registreert, hoe lang je bewaart en welke boetes gelden.

[Urenregistratie](/nl/blog/tag/urenregistratie/)[Arbeidstijdenwet](/nl/blog/tag/arbeidstijdenwet/)

[Lees verder](/nl/blog/urenregistratie-verplicht-nederland/)